چک برگشی چیست؟ تفاوت چک برگشتی و چک بلامحل
چک یکی از رایج‌ترین ابزارهای پرداخت در معاملات است؛ اما گاهی هنگام مراجعه دارنده به بانک، وجه چک پرداخت نمی‌شود و اصطلاحاً گفته می‌شود چک برگشت خورده است.
اما آیا هر چک برگشتی، «چک بلامحل» محسوب می‌شود؟ آیا صادرکننده چک برگشتی حتماً مجازات کیفری خواهد شد؟ و دارنده برای وصول وجه چک چه اقداماتی می‌تواند انجام دهد؟
در این مقاله از Khodabndelo360 این موضوع را به زبان ساده بررسی می‌کنیم.
چک برگشتی یعنی چه؟
چک برگشتی به چکی گفته می‌شود که دارنده آن برای وصول وجه به بانک مراجعه کرده، اما بانک به هر دلیلی نتوانسته وجه چک را پرداخت کند.
یکی از رایج‌ترین دلایل برگشت خوردن چک، نبود یا کافی نبودن موجودی حساب صادرکننده است؛ با این حال، برگشت چک همیشه فقط به دلیل کمبود موجودی اتفاق نمی‌افتد.
برای مثال ممکن است چک به دلایلی مانند مغایرت امضا، دستور عدم پرداخت در شرایط قانونی، نقص اطلاعات یا برخی مشکلات بانکی قابل پرداخت نباشد.
چک بلامحل چیست؟
در اصطلاح حقوقی، یکی از مهم‌ترین حالت‌های صدور چک زمانی است که صادرکننده در زمان صدور چک، وجه قابل پرداخت در حساب خود نداشته باشد یا موجودی حساب برای پرداخت مبلغ چک کافی نباشد.
در چنین شرایطی، در صورت وجود سایر شرایط قانونی، ممکن است موضوع علاوه بر جنبه حقوقی، جنبه کیفری نیز پیدا کند.
بنابراین بهتر است بین «برگشت خوردن چک» و «مسئولیت کیفری صادرکننده» تفاوت قائل شویم.
آیا هر چک برگشتی جرم است؟
خیر.
صرف برگشت خوردن چک به این معنا نیست که صادرکننده حتماً مرتکب جرم شده است.
برای بررسی مسئولیت کیفری، باید شرایط مقرر در قانون صدور چک بررسی شود. همچنین برخی موارد قانونی وجود دارند که می‌توانند مانع تعقیب کیفری صادرکننده شوند.
به همین دلیل، در یک پرونده واقعی باید علت برگشت چک، تاریخ صدور، تاریخ سررسید، نحوه دریافت چک و سایر شرایط قانونی بررسی شود.
دارنده چک برگشتی چه کاری می‌تواند انجام دهد؟
دارنده چک در صورت عدم پرداخت، می‌تواند با توجه به شرایط پرونده و مقررات مربوط، برای وصول وجه چک اقدام قانونی کند.
از جمله موضوعاتی که ممکن است در این زمینه مطرح شود:
- دریافت گواهی عدم پرداخت از بانک
- پیگیری حقوقی برای مطالبه وجه
- بررسی امکان اقدام کیفری
- استفاده از ظرفیت‌های قانونی مربوط به اجرای چک
- درخواست تأمین خواسته در شرایط قانونی
انتخاب روش مناسب به شرایط چک و وضعیت پرونده بستگی دارد.
گواهی عدم پرداخت چیست؟
زمانی که بانک نتواند وجه چک را پرداخت کند، دارنده می‌تواند گواهی عدم پرداخت دریافت کند.
این گواهی یکی از اسناد مهم برای پیگیری قانونی چک محسوب می‌شود و اطلاعات مربوط به عدم پرداخت در آن درج می‌شود.
دارنده باید اطلاعات گواهی را با دقت بررسی کند؛ زیرا در ادامه فرآیند پیگیری حقوقی یا کیفری، اطلاعات آن اهمیت دارد.
آیا برای چک برگشتی می‌توان درخواست تأمین خواسته کرد؟
در شرایط مقرر قانونی، دارنده چک می‌تواند برای جلوگیری از انتقال یا از بین رفتن اموال بدهکار، درخواست تأمین خواسته مطرح کند.
البته نحوه و شرایط استفاده از این امکان به وضعیت پرونده و مقررات قانونی مربوط بستگی دارد و نمی‌توان برای تمام چک‌ها یک نتیجه یکسان در نظر گرفت.
تفاوت چک برگشتی و چک بلامحل
به طور خلاصه:
چک برگشتی اصطلاحی کلی برای چکی است که بانک آن را پرداخت نکرده و گواهی عدم پرداخت صادر شده است.
اما چک بلامحل معمولاً به چکی اشاره دارد که به دلیل نبود یا کافی نبودن محل پرداخت، قابل پرداخت نبوده است و در صورت وجود شرایط قانونی می‌تواند آثار کیفری نیز داشته باشد.
بنابراین این دو اصطلاح کاملاً مترادف نیستند.
نکته مهم درباره شکایت کیفری چک
برای شکایت کیفری درباره چک، رعایت مهلت‌ها و شرایط قانونی اهمیت زیادی دارد.
به همین دلیل اگر چکی برگشت خورده است، بهتر است دارنده بدون توجه به توصیه‌های غیرتخصصی و قبل از پایان مهلت‌های قانونی، وضعیت چک را از نظر حقوقی و کیفری بررسی کند.
جمع‌بندی
برگشت خوردن چک می‌تواند پیامدهای حقوقی مختلفی برای صادرکننده و دارنده داشته باشد. با این حال، هر چک برگشتی الزاماً به معنای تحقق جرم نیست.
برای تعیین اینکه آیا امکان پیگیری کیفری وجود دارد یا اینکه بهتر است از مسیر حقوقی یا اجرایی اقدام شود، باید شرایط چک و مقررات قانون صدور چک بررسی شود.
Khodabndelo360 با هدف ارائه مطالب آموزشی و تحلیلی حقوقی تلاش می‌کند مفاهیم حقوقی را به زبان ساده و قابل فهم در اختیار مخاطبان قرار دهد.
توجه: این مطلب صرفاً جنبه آموزشی دارد و جایگزین مشاوره حقوقی تخصصی یا بررسی اسناد و شرایط یک پرونده مشخص نیست.